Η πρώτη ανύψωση και πτήση αερόστατου στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1890. Η πρώτη περιγραφή της Αθήνας από ψηλά

Το 1786, ο Αδαμάντιος Κοραής πληροφορούσε τον φίλο του Πρωτοψάλτη, για το "περίεργον" αλλά και "οφελείας άξιον μετά καιρόν" εύρημα των αδερφών Μογκολφιέρι, που δεν ήταν άλλο από το αερόστατο. Εκατόν τέσσερα χρόνια μετά, τον Απρίλιο του 1890, το αερόστατο θα γινόταν για πρώτη φορά από κοντά αντικείμενο θαυμασμού από τους κατοίκους της Αθήνας, οι οποίοι για πρώτη φορά στην ζωή τους θα έβλεπαν ανύψωση της τόσο παλιάς αυτής εφεύρεσης. Ήταν η πρώτη ανύψωση αερόστατου στα όρια του ελληνικού κράτους και αυτό οφειλόταν στον Έντουαρντ Σπελτερίνι.

Τέσσερα ποιήματα για το χιόνι

Ποιήματα ψυχαναλυτικά, ρομαντικά, εσωστρεφή, χιουμοριστικά. Τέσσερα ποιήματα από τρεις καταξιωμένους Έλληνες ποιητές (Μυρτιώτισσα, Κωστής Παλαμάς και Γεώργιος Σουρής), που εκφράζουν τα διαφορετικά συναισθήματά τους (και στην περίπτωση του Παλαμά σε διαφορετικές εποχές ωριμότητας του ποιητικού του ταλέντου) με αφορμή το χιόνι, αυτό το μετεωρολογικό φαινόμενο που σπάνια κάνει αισθητή την εμφάνισή του στην Ελλάδα, όμως δύσκολα αφήνει κάποιον ασυγκίνητο, μικρό ή μεγάλο. Μέρες που είναι, ας απολαύσουμε το χιόνι που ασπρίζει τα πάντα γύρω μας, προσεγγίζοντάς το μέσα από τις διαφορετικές ματιές αγαπημένων ποιητών. Ποιο ποίημα σας εκφράζει περισσότερο;

Ένα σατιρικό ποίημα του Σουρή για τους δημοσιογράφους και τη σχέση τους με την εξουσία, που θα μπορούσε να είχε γραφτεί... σήμερα!

Μπορεί το 1880 να μην υπήρχε ο όρος "διαπλοκή" για να περιγράψει τις - πραγματικές ή φανταστικές - σχέσεις υπόγειας συναλλαγής μεταξύ δημοσιογράφων και εξουσίας, όμως οι υποψίες υπήρχαν. Άλλωστε, και τότε ήταν ένα όχι ασυνήθιστο φαινόμενο να βγαίνουν οι εφημερίδες και τη μια μέρα να βρίζουν ένα πολιτικό και την άλλη αν τον υποστηρίζουν με ανείπωτη θέρμη (ή και το ακριβώς αντίστροφο), ακόμη και να κατηγορούνται ότι ανεβάζουν ή κατεβάζουν κυβερνήσεις. Για παράδειγμα, η ήττα του Χαρίλαου Τρικούπη στις εκλογές του 1885 αποδόθηκε από πολλούς τότε στην έντονη πολεμική που είχε ασκήσει εναντίον του η Νέα Εφημερίς του Ιωάννη Καμπούρογλου, μια εφημερίδα με ένα σχετικά λαϊκό - για τα δεδομένα της εποχής - περιεχόμενο, που ήταν εξαιρετικά δημοφιλής μεταξύ των Αθηναίων. 

Ποιήματα εμπνευσμένα από τις Απόκριες

Άλλοτε με διάθεση σατιρική έως απόλυτα καυστική για τη χαρούμενη γιορτή της Αποκριάς και την ξέφρενη διάθεση των Ελλήνων κι άλλοτε με διάθεση φιλοσοφική, οι ποιητές κατά καιρούς σχολίασαν την ελληνική αποκριά. Αυτό συνέβαινε κυρίως σε πολύ παλιότερες εποχές, όταν άλλωστε η ζωή ήταν πολύ διαφορετική σε μια Αθήνα που ελάχιστα έμοιαζε με τη σημερινή, απρόσωπη μεγαλούπολη. Ξεχωρίζουν βέβαια οι σατιρικοί ποιητές, οι οποίοι - άλλο που δεν ήθελαν - είχαν πολλές αφορμές ν' αντλήσουν την έμπνευσή τους από τις μέρες του καρναβαλιού.

Το ποίημα του Σουρή στη μνήμη του σκύλου του

Αρκετές φορές ο Γειώργιος Σουρής αναφερόταν στον σκύλο του τον Γκρουλ μέσα από τα ποιήματα της εφημερίδας του "Ο Ρωμηός". Δεν θα μπορούσε να μην αφιερώσει κι ένα ποίημα στη μνήμη του, όταν ο Γκρουλ έφυγε από την ζωή. Το ποίημα δημοσιεύτηκε στον "Ρωμηό" στις 18 Ιανουαρίου 1903 και αποτελεί μια περίληψη της ζωής του Γκρουλ. 

Ο ύμνος του καφέ και οι πολιτικολογίες των Ελλήνων στα καφενεία, όπως τα περιέγραψε ο Σουρής στα ποιήματα του

Ο Γεώργιος Σουρής είχε καταφέρει όχι απλά να πιάσει την ψυχολογία του μέσου Έλληνα της εποχής του, αλλά και να τη μετουσιώνει σε στίχους. Μια διαχρονικά αγαπημένη συνήθεια των Ελλήνων είναι ο καφές, που πολλές φορές συνδυάζεται με τις πολιτικολογίες στα καφενεία, και ο Σουρής δεν θα μπορούσε να μην κάνει σχετικές αναφορές στα ποιήματά του.

Το ανατρεπτικό ποίημα του Σουρή για την Ανάσταση: Βρικόλακες, οι ερωτευμένες Μυροφόρες και το γλέντι του Ιησού με τη Μαρία Μαγδαληνή

Ο Σουρής είναι σήμερα ένας αρκετά παρεξηγημένος ποιητής, με θαυμαστές κυρίως μεταξύ των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας ή με συντηρητικές απόψεις. Κι όμως, ο Σουρής υπήρξε ιδιαίτερα σαρωτικός στο ποιητικό του έργο, χωρίς να σταματά μπροστά σε ιερά και όσια, σατιρίζοντας με μοναδικό τρόπο ακόμη και την Ανάσταση του Ιησού. Φαντάζεστε κάποιον σημερινό ποιητή να τολμούσε να γράψει για... βρικόλακες που βρήκαν την ευκαιρία να βγουν από τους τάφους τους με την ευκαιρία της Ανάστασης του Ιησού; Ή μήπως δεν θα έβγαινε η Ιερά Σύνοδος ν' αποδοκιμάσει όποιον θα τολμούσε να γράψει στους στίχους του ότι μετά την Ανάστασή του ο Χριστός πήγε στον μπαρμπέρη, ότι έβαζε κάτω όλους τους άντρες και ήταν ερωτευμένες μαζί του οι γυναίκες, ότι έπιασε τη Μαρία Μαγδαληνή από το μπράτσο και μέθυσε μαζί μ' αυτήν και μ' άλλες μυροφόρες σπάζοντας πιάτα και τραγουδώντας μαζί τους, ενώ οι άγγελοι έπαιζαν κλαρίνα; Κι όμως, ο Σουρής τα έγραψε αυτά και δημοσιεύτηκαν στη σατιρική εφημερίδα ΜΗ ΧΑΝΕΣΑΙ στις 28 Μαρτίου 1882. Πραγματικά, είναι ένα ποίημα, αληθινή απόλαυση. 

Το ελληνικό Πάσχα μέσα από την πένα του Γεώργιου Σουρή

Ένα εξαιρετικό, δροσερό, πασχαλινό ποίημα του Γεώργιου Σουρή δημοσιεύτηκε στη εφημερίδα ΑΣΜΟΔΑΙΟΣ στις 8 Απριλίου 1884. Το ποίημα δεν είναι ακριβώς σατιρικό, αλλά περιγράφει την καθημερινότητα μέσα από πασχαλινές εικόνες, που σχετίζονται με τη χαρά της άνοιξης, τα έθιμα των ημερών και τα ερωτικά σκιρτήματα, ενώ δεν λείπει και μια αιχμηρή, καυστική αναφορά/σχόλιο στους "πεθαμένους" λαούς, που ξυπνούν σιγά-σιγά. Είναι ένα ποίημα με αρκετά διαχρονικά στοιχεία, που διαβάζεται άνετα ακόμη και σήμερα, ενώ ήταν γραμμένο σε εξαιρετικά απλή γλώσσα - οι ελάχιστες παρεμβάσεις που έγιναν αφορούσαν δυο-τρία ορθογραφικά στοιχεία. 

Ο "Ραμπαγάς": Η σατιρική, αντιμοναρχική εφημερίδα που τάραξε τα νερά στα τέλη του 19ου αι. και η αυτοκτονία του δηιουργού της, Κλεάνθη Τριαντάφυλλου

Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, στην Ελλάδα ήταν εξαιρετικά δημοφιλής η σατιρική ποίηση. Πολλές ήταν οι σατιρικές εφημερίδες, που εκδίδονταν συνήθως μία φορά την εβδομάδα και στις οποίες γινόταν πραγματικά αδυσώπητη, όσο και απολαυστική κριτική στα πολιτικά πρόσωπα και τις εξελίξεις του μικρού ελληνικού βασιλείου της εποχής. Ένας μόνο θεσμός στεκόταν υπεράνω κριτικής, η μοναρχία. Εξαίρεση στον άγραφο αυτό κανόνα αποτέλεσε το σατιρικό έντυπο "Ραμπαγάς" των Κλεάνθη Τριαντάφυλλου και Βλάση Γαβριηλίδης.

Χαριτωμένα, πρωταπριλιάτικα ποιήματα

Η πρωταπριλιά αποτέλεσε πολλές φορές πηγή έμπνευσης στους ποιητές είτε για να σατιρίσουν τα κακώς κείμενα της εποχής τους είτε για να εκφράσουν διαχρονικές αλήθειες με χιουμοριστικό τρόπο. Ποιήματα κοινωνικά, χιουμοριστικά, ακόμη και ερωτικά, όλα πρωταπριλιάτικα, γραμμένα στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η σατιρική ποίηση άνθιζε στην Ελλάδα, περιλαμβάνονται στο αφιέρωμα αυτό.

Ένα σατιρικό ποίημα του Γεωργίου Σουρή για την Καθαρά Δευτέρα και τη Σαρακοστή

Ένα χαριτωμένο σατιρικό ποίημα οκτώ στροφών για την Σαρακοστή δημοσιεύθηκε στην πολιτικοσατιρική εφημερίδα Μη Χάνεσαι στις 10 Φεβρουαρίου 1882. Το ποίημα υπέγραφε ο Souris, που δεν ήταν άλλος από τον σημαντικότερο σατιρικό ποιητή της νεώτερης Ελλάδας, τον Γεώργιο Σουρή. Τι ενδιαφέρει μπορεί να έχει σήμερα ένα τόσο παλιό σατιρικό ποίημα; Η σάτιρα επικαιρότητας είναι ελάχιστη, ενώ αντιθέτως μας δίνει μια πολύ καλή εικόνα από  το πώς γιορταζόταν το τέλος της Αποκριάς και η αρχή της Σαρακοστής στο μεγάλο χωριό που ήταν τότε η Αθήνα, σε μια εποχή που μόλις άρχιζε να εκδηλώνεται το πρώτο μαζικό κύμα αστυφιλίας στην πρωτεύουσα. Και φυσικά, δεν λείπουν και κάποια καυστικά υπονοούμενα για τους "βρώμικους", γεμάτους κρίματα Ρωμιούς, που δεν μπορεί να τους ξεπλύνει ούτε ο... Ιορδάνης ποταμός. 

Όταν οι Έλληνες λογοτέχνες ψήφισαν τον καλύτερο Έλληνα ποιητή - Η "μάχη" μεταξύ Παλαμά, Σουρή και Μαρκορά

Το Δεκέμβριο του 1898, το "Άστυ" οργάνωσε ένα δημοψήφισμα με το ερώτημα "Ποίος είνε ο πρώτος των ζώντων συγχρόνων Ελλήνων ποιητών", επηρεασμένο από αντίστοιχη έρευνα της παρισινής εφημερίδας "Le Temps" λίγο καιρό νωρίτερα. Η εφημερίδα αιτιολογούσε την απόφασή της να προκηρύξει το πρωτότυπο αυτό δημοψήφισμα με το σκεπτικό ότι "η Ελλάς ανανήφει ολίγον φιλολογικώς", καθώς "αι εφημερίδες αρχίζουν να τροφοδοτούνται και φιλολογικώς, ο κόσμος αρχίζει να ενδιαφέρεται, ναποστηθίζη τουλάχιστον ονόματα ποιητών..." (Το Άστυ, 18.12.1898).

Ποιήματα για το χειμώνα από τους Σουρή, Παράσχο, Παλαμά

Σουρής, Παράσχος και Παλαμάς. Τρεις διαφορετικοί μεταξύ τους ποιητές έγραψαν - σε διαφορετικές εποχές - τρία διαφορετικά σε ύφος και περιεχόμενο ποιήματα για το χειμώνα. Δεν ξέρω κατά πόσο σήμερα, που το κρύο του χειμώνα δεν προκαλεί το ίδιο δέος με τότε - χάρη και στην πρόοδο της τεχνολογίας - τα ποιήματα αυτά θα μπορούσαν να έχουν απήχηση, όμως αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγματα του έργου των τριών ποιητών.

Το παράξενο παλιό αθηναϊκό έθιμο της πρώτης Σεπτεμβρίου κι ένα σατιρικό ποίημα του Σουρή, που το διακωμωδούσε

Τα παλιά χρόνια, στην αποκαλούμενη "παλιά Αθήνα" (τέλη 19ου αιώνα - αρχές 20ού) ο Σεπτέμβρης ήταν ταυτισμένος με τα νέα ξεκινήματα σε όλους τους τομείς. Δεν ήταν μόνο τα σχολεία που άρχιζαν, αλλά σχεδόν όλοι οι νοικάρηδες Αθηναίοι μάζευαν τα πράγματά τους (ρούχα, έπιπλα, κουζινικά κλπ.) και μετακόμιζαν. Και αυτό γινόταν κάθε χρόνο, την πρώτη του μηνός. Κανείς δεν γνωρίζει πότε ακριβώς και υπό ποιες συνθήκες ξεκίνησε αυτή η μαζική μετακόμιση, που από ένα σημείο και μετά μετεξελίχθηκε σε έθιμο και μετέτρεπε τους δρόμους της Αθήνας σε ένα ζωηρό, πολύχρωμο, αλλά και φασαριόζικο, υπαίθριο πανηγύρι με το που έσκαγε μύτη ο ένατος μήνας του χρόνου. Γιατί τη συγκεκριμένη ημερομηνία; Άλλο ένα μυστήριο...

Οι 6 "καυτοί" Ιούλιοι της ελληνικής ιστορίας

Ο ελληνικός Ιούλιος είναι συνδεδεμένος με υψηλές θερμοκρασίες, καύσωνα και επιδρομή στις παραλίες. Ιστορικοί έχουν μείνει για παράδειγμα οι ατελείωτοι καύσωνες του 1987 και του 1988, ενώ κάθε χρόνο έστω και μια μέρα το θερμόμετρο θα αγγίξει τους -τουλάχιστον- 40 βαθμούς Κελσίου. Όμως, στην ελληνική ιστορία υπήρξαν κάποιοι Ιούλιοι, που αποτέλεσαν σημείο αναφοράς, καθώς "έκαιγαν" όχι θερμομετρικά, αλλά τα γεγονότα που βρίσκονταν σε εξέλιξη, άλλες φορές χαρούμενα, άλλες φορές δραματικά ή κάτι ανάμεσα στα δύο αυτά συναισθήματα.

Πώς είχε σχολιάσει το ναυάγιο του Τιτανικού ο Γεώργιος Σουρής συγκρίνοντας το με τους ελληνικούς "Τιτανικούς"

Το ναυάγιο του Τιτανικού στις 15 Απριλίου 1912 δεν πέρασε απαρατήρητο από την πένα του Γεώργιου Σουρή, ο οποίος αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της σατιρικής του εφημερίδας " Ο Ρωμηός" - ημ/νία του τεύχους είναι η 14η.04.1912, επειδή στην Ελλάδα ίσχυε ακόμα το παλαιό ημερολόγιο, αλλιώς δώδεκα μέρες μετά το ναυάγιο του υπερωκεανείου. 

Σαν σήμερα: 4 Ιανουαρίου

Σήμερα είναι Παρασκευή, 4 Ιανουαρίου 2013.

Αναδρομή σε (πολύ) παλιότερα Χριστούγεννα, μέσα από τις σελίδες των εφημερίδων της εποχής.

Ας κάνουμε μια αναδρομή σε παλαιότερες εποχές, πριν από 100 και πλέον χρόνια, να δούμε πώς οι εφημερίδες αποτύπωναν στις σελίδες τους τον εορτασμό των Χριστουγέννων. Πόσο διαφορετικές ήταν οι συνήθειες των παππούδων μας στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα; Θα σταθούμε σε τέσσερις χρονιές-σταθμούς της νεώτερης ελληνικής ιστορίας: στο 1893 (λίγο μετά τη χρεωκοπία του ελληνικού κράτους), στο 1897 (μετά την ήττα του ελληνοτουρκικού πολέμου), στο 1910 (μετά την αναρρίχηση του Ελευθερίου Βενιζέλου στην πρωθυπουργία) και στο 1912 (κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου).

Σαν σήμερα: 10 Δεκεμβρίου

Σήμερα είναι Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2012 και είναι η γιορτή των αγίων μαρτύρων Μηνά του καλλικελάδου, Ερμογένους και Ευγράφου.

"Το τέλος του κόσμου" κατά τον Γεώργιο Σουρή

Ο κόσμος δεν θα καταστραφεί στις 22 Δεκεμβρίου - ούτε προβλέπεται κάτι τέτοιο από το ημερολόγιο των Μάγια. Απλά, πάντοτε οι άνθρωποι είχαν την τάση να υπερβάλουν και να πιστεύουν ότι το τέλος του κόσμου θα συμβεί κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ίσως επειδή δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι μπορεί να συνεχιστεί η ζωή στον πλανήτη μετά το θάνατο τους.