25 Φεβρουαρίου 2017

Οι Γιάννηδες που άνοιγαν τάφους και άρπαζαν κρεμμύδια από μάπες και ορλάνδους. (Ή αλλιώς η αργκό των Αθηναίων λωποδυτών πριν από 100 και πλέον χρόνια)

"Είναι κάποιοι Γιάννηδες πολύ τυχεροί, που την πέφτουν συνέχεια σε μάπες και κάνουν γερή μπάζα. Ένας φίλος Γιάννης ξάφρισε ένα λάχανο γεμάτο σεντόνια, παππούδες και παπλώματα, χωρίς ντον πάρει κανείς χαμπάρι. Ένας άλλος όμως, που βγήκε στη γύρα μ' έναν αβανταδόρο κι ένα ποντίκι κατέληξαν στο σκολειό, όταν προσπάθησαν να αρπάξουν την κρεμαστή ενός ορλάνδου, η οποία ήταν σχεδόν άδεια. Είχε μόνο ένα πετσί με δυο κούτσουρα. Κι εκεί που ετοιμάζονταν ν' ανοίξουν έναν τάφο δίπλα στην τσακιστή, ο ορλάνδος πρόλαβε και ειδοποίησε το δάσκαλο. Κρίμα τα κρεμμύδια και τα στενόχωρα που είχαν στις τσέπες τους από κάτι κορόιδα που είχαν πετύχει νωρίτερα".

22 Φεβρουαρίου 2017

Οι πεθερές στο "εδώλιο του κατηγορουμένου". Ποιες ήταν οι απόψεις ανθρώπων του πνεύματος για τις πεθερές με αφορμή τη δίκη της Κάστρου, η οποία κατηγορήθηκε ότι οργάνωσε τη δολοφονία του γαμπρού της, το Μάρτιο του 1932

γελοιογραφία που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μπουκέτο το Μάρτιο του 1932

Το Μάρτιο του 1932 και ενώ στο Κακουργιοδικείο βρισκόταν σε εξέλιξη η δίκη των κατηγορουμένων για την αποτρόπαια δολοφονία του εργολάβου Δημήτρη Αθανασόπουλου, κεντρική φιγούρα και κύρια υπεύθυνη για το σχεδιασμό του εγκλήματος αναδεικνυόταν από τα δημοσιεύματα των εφημερίδων η πεθερά του θύματος, Άρτεμις Κάστρου, γνωστής και με το χαρακτηρισμό "Κακούργα πεθερά", όπως ήταν ο τίτλος του τραγουδιού - τεράστιο σουξέ της εποχής - που ο Ιάκωβος Μοντανάρης εμπνεύστηκε από την τραγική εκείνη ιστορία. Το θέμα είναι ότι ο συνδυασμός των λέξεων "κακούργα" και "πεθερά" δεν εξαντλούταν μόνο στο πρόσωπο της Κάστρου, αλλά μεταξύ σοβαρού και αστείου όλες οι πεθερές είχαν μπει στο στόχαστρο, ενώ το περιοδικό Μπουκέτο τις έβαλε στο "εδώλιο του κατηγορουμένου" και απευθύνθηκε σε ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων ζητώντας τις δικές τους απόψεις για τις πεθερές. Φυσικά, δεν ήταν μια σοβαρή "δίκη", αλλά απλά ένα ανάλαφρο αφιέρωμα ενός λαϊκού περιοδικού, που έψαχνε πώς να γεμίσει τις σελίδες του. Και η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι πνευματικοί άνθρωποι ανταποκρίθηκαν με χιούμορ στο αφιέρωμα αυτό. Εδώ συγκέντρωσα τις πιο ενδιαφέρουσες απαντήσεις.

20 Φεβρουαρίου 2017

Ποια είναι η καταλληλότερη ηλικία για γάμο; Τι απαντήσεις έδωσαν άνθρωποι των γραμμάτων (μεταξύ αυτών και ο Παλαμάς) σε σχετικό αφιέρωμα εφημερίδας το Σεπτέμβριο του 1928

Το ερώτημα που έθεσε ο συντάκτης της εφημερίδας Η Ελληνική σε διανοούμενους της εποχής το Σεπτέμβριο του 1928 ήταν το ελάχιστο περίεργο: Σε ποια ηλικία πρέπει να παντρεύονται οι άνδρες και σε ποια οι γυναίκες; Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αυτή η ερώτηση, που σήμερα μοιάζει τόσο αδιάφορη και άτοπη, εξέφραζε την κοινωνική αλλαγή που είχε συντελεστεί με τη μετατροπή της Αθήνας σε μια μεγαλούπολη, που ελάχιστα κοινά είχε με την ελληνική επαρχία της εποχής εκείνης (αλλά και των επόμενων δεκαετιών). Το ενδιαφέρον πάντως είναι ότι σχεδόν όλοι όσοι ρωτήθηκαν,  ανάμεσα σ' αυτούς και ο εσωστρεφής Κωστής Παλαμάς, έδωσαν μια κάποια απάντηση ακόμη κι αν θεωρούσαν το ερώτημα πρακτικά άκυρο (που όντως ήταν), ενώ σήμερα δύσκολα θα φανταζόμασταν κάποιον διανοούμενο να έμπαινε στον κόπο να κάνει το παραμικρό σχόλιο. Έχω επιλέξει ορισμένες από τις απαντήσεις, αυτές των πιο γνωστών - μέχρι και σήμερα - προσώπων, όπως και κάποιες άλλες που είχαν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. (Εφόσον πρόκειται περί απόψεων και όχι γραπτών ντοκουμέντων, γίνεται προσαρμογή στη σημερινή ορθογραφία, πλην μιας εξαίρεσης για πρακτικούς λόγους)

17 Φεβρουαρίου 2017

Ποιες είναι οι Κατάρσιανς και ποιο είναι το πρωτότυπο web ριάλιτι στο οποίο πρωταγωνιστούν

Οι καλές και έξυπνες ιδέες αξίζει να διαδίδονται και να βρίσκουν μιμητές ή ακόμη και να βελτιώνονται. Ένα παράδειγμα καλής και πάνω απ' όλα πρωτότυπης ιδέας που θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στη χώρα μας, είναι η πρωτοβουλία ενός γατοφιλικού σωματείου από την Ισλανδία, που σε συνεργασία με έναν ενημερωτικό ιστότοπο της χώρας παράγουν μια διαδικτυακή σειρά, ένα ριάλιτι διαφορετικό από τα συνηθισμένα με πρωταγωνιστές τέσσερα μικρά γατάκια. Ο δε τίτλος του προγράμματος, "Keeping up with the Kattarshians", είναι εμφανώς επηρεασμένος από το πιο γνωστό ριάλιτι των τελευταίων χρόνων, που παρακολουθεί την ζωή της Κιμ Καρντάσιαν και των άλλων μελών της πιο διάσημης - άνευ πραγματικού λόγου και πραγματικής αιτίας - οικογένειας της αμερικανικής σόουμπιζ την τελευταία δεκαετία. Αυτή είναι ίσως η πιο χρήσιμη ιδέα που άντλησε την έμπνευσή της από την ζωή των αδερφών Καρντάσιανς, χωρίς φυσικά εκείνες να το επιδιώξουν καν.

16 Φεβρουαρίου 2017

This Is Us: Η πιο ανθρώπινη σειρά της αμερικανικής τηλεόρασης τα τελευταία χρόνια


Μια από τις αμερικάνικες σειρές που ξεχώρισαν στην τηλεοπτική σεζόν 2016-17 είναι το This Is Us, μια καλοστημένη τόσο σεναριακά όσο και σκηνοθετικά σειρά, ιδιαίτερη από πολλές απόψεις, που θα την περιγράφαμε ως μια οικογενειακή - παρότι απευθύνεται κυρίως σε ενήλικες - δραματοκωμωδία (το περίφημο dramedy, που κερδίζει ολοένα περισσότερο έδαφος στην αμερικανική tv ως πιο ρεαλιστικό, αφού τι άλλο είναι η ζωή από μια διαρκής εναλλαγή χαριτωμένων και δυσάρεστων στιγμών). Ο τίτλος δεν είναι σχηματικός, αλλά εξαιρετικά εύστοχος: "Αυτοί είμαστε εμείς", άνθρωποι της διπλανής πόρτας, που αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις με τον καθένα από μας, χωρίς φυσικά να ξεφεύγουν κάποια στοιχεία υπερβολής, που είναι αναπόφευκτα όταν μιλάμε για μια σειρά πολλών επεισοδίων, που μάλιστα θα συνεχιστεί για τουλάχιστον δύο ακόμη σεζόν.

14 Φεβρουαρίου 2017

Από την ερωτική επιστολογραφία σπουδαίων ανθρώπων του παγκόσμιου πνεύματος

Μια φορά κι έναν καιρό, πριν εφευρεθεί το τηλέφωνο, οι άνθρωποι επικοινωνούσαν μεταξύ τους με επιστολές. Ένα ξεχωριστό είδος επιστολών ήταν τα ερωτικά ραβασάκια, μηνύματα που αντάλλασσαν οι ερωτευμένοι μεταξύ  τους για να κάνουν ερωτικές εξομολογήσεις και να εκφράσουν γενικότερα τα συναισθήματά τους. Εδώ που τα λέμε, βέβαια, ας μην χρεώνουμε απλά στο τηλέφωνο αυτήν την αλλαγή νοοτροπίας ως προς τον τρόπο επικοινωνίας, κάτι όχι απαραίτητα κακό σε τελική ανάλυση, αφού το ίντερνετ και η δυνατότητα αποστολής ολόκληρων κατεβατών σε μηδενικό χρόνο δεν αντέστρεψε την τάση ούτε συνέβαλε στην αναγέννηση της ερωτικής επιστολογραφίας. Απλά οι άνθρωποι εκφραζόμαστε αλλιώς.

12 Φεβρουαρίου 2017

Πώς ο "Έλληνας" έγινε συνώνυμος του "Χαρτοκλέφτη" στη Γαλλία το 18ο αιώνα

Ένας Έλληνας τυχοδιώκτης, κατάφερε να μετατρέψει τη λέξη "Έλληνας" (μιλώντας για το γαλλικό "grec") συνώνυμο του χαρτοκλέφτη στη Γαλλία τουλάχιστον μέχρι τα χρόνια της γαλλικής επανάστασης. Τόλμησε να επιδείξει τις χαρτοκλεφτικές του ικανότητες ακόμη και μέσα στη βασιλική αυλή, έβγαλε εκατομμύρια, αλλά στο τέλος δεν στάθηκε το ίδιο τυχερός, η αλήθεια αποκαλύφθηκε και ο ίδιος τιμωρήθηκε αυστηρά. Αυτή είναι η αξιοπερίεργη ιστορία του.

8 Φεβρουαρίου 2017

Ποια ήταν η αγγαρεία που αρνούνταν να κάνουν οι Έλληνες των πρώτων χρόνων του ελληνικού κράτους και την έκαναν γι' αυτούς οι Μαλτέζοι

Η ταύτιση της Φιλιππινέζας με την παραδουλεύτρα και του Αλβανού με τον χαμάλη, τον άνθρωπο που αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας όσες δουλειές σνομπάρουν οι - και καλά καλύτεροι - Ελληναράδες, αποτελούν δύο από τα στίγματα της σύγχρονης Ελλάδας, που φανερώνουν ότι οι Έλληνες είμαστε περισσότερο ρατσιστές απ' όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Ωστόσο αυτή η τάση να χρησιμοποιούμε τους ξένους για δουλειές που θεωρούμε κατώτερες και συνηθίζουμε να τις αποφεύγουμε ακόμη και σε περίοδο βαριάς οικονομικής κρίσης (πλην εξαιρέσεων φυσικά, μιας και τίποτα δεν είναι απόλυτο σ' αυτήν την ζωή), δεν είναι τόσο καινούριο φαινόμενο, αλλά κάτι αντίστοιχο παρατηρούταν ακόμη και στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους και πιο συγκεκριμένα στο πιο αναπτυγμένο μέρος του, το Ναύπλιο, την περίοδο που ήταν η πρωτεύουσα. Μόνο που τότε δεν υπήρχαν Αλβανοί για όλες τις δουλειές, αλλά Μαλτέζοι!

Το πρώτο θανατηφόρο τροχαίο (από άμαξα), που καταγράφηκε στον αθηναϊκό τύπο το Φεβρουάριο του 1870. Ο νεκρός ήταν από τα επιφανέστερα πρόσωπα της εποχής

Το πρώτο θανατηφόρο τροχαίο (ή καροδρομικό δυστύχημα κατά τη γλώσσα της εποχής) που απασχόλησε τον αθηναϊκό τύπο, σημειώθηκε μεταξύ 11 το πρωί και 1 το μεσημέρι της 31ης Ιανουαρίου 1870 (π.η. ή 12 Φεβρουαρίου σύμφωνα με το σημερινό, που άλλωστε το ακολουθούσαν ήδη από τότε οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες). Θύμα ήταν ο έφορος της Εθνικής Βιβλιοθήκης Μιχαήλ Γ. Σχινάς, από τα επιφανή πρόσωπα της αθηναϊκής κοινωνίας, ο οποίος κατά το παρελθόν είχε διατελέσει βουλευτής και διπλωμάτης. Γι' αυτό άλλωστε ασχολήθηκαν οι εφημερίδες με το τραγικό περιστατικό εξ αιτίας του οποίου ο Σχινάς έχασε την ζωή του, εστιάζοντας κυρίως στο πρόσωπο του νεκρού και τις ευθύνες για το δυστύχημα.

6 Φεβρουαρίου 2017

Είναι αυτό το τραγούδι που κάνει τα μωρά πραγματικά χαρούμενα;


Δυο ερευνητές, ο Κάσπαρ Άντιμαν (λέκτορα στο πανεπιστήμιο Γκόλντσμιθς του Λονδίνου) και η Λόρεν Στιούαρτ (ψυχολόγος ειδικευμένη σε θέματα μουσικής) ανέλαβαν να φέρουν εις πέρας μια ομολογουμένως πρωτότυπη αποστολή. Κλήθηκαν να συμβάλλουν με τις θεωρητικές τους γνώσεις στη δημιουργία ενός τραγουδιού, που θα είναι "επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι θα κάνει τα μωρά χαρούμενα". Το κατάφεραν;